Bách khoa sức khỏe đàn ông – Phần 2

Đăng bởi: Bác sĩ chuyên khoa

MỌI BÍ ẨN NẰM TRONG GEN CỦA BẠN

Trong nhân của mỗi tế bào có các chuỗi phân tử được gọi là các nhiễm sắc thể. Tế bào của con người chứa đựng 46 nhiễm sắc thể (trừ tế bào trứng và tinh trùng có 23 nhiễm sắc thể). Mỗi nhiễm sắc thể lại gồm hàng ngàn gen. Mỗi gen lại có chứa 1 bít (một đơn vị) thông tin, mà các thông tin này điều khiển hoạt động sống của tế bào, mỗi tế bào đều có tất cả các gen này. Cuối cùng thì tất cả các tế bào đều phát triển từ một tế bào trứng đã thụ tinh và mỗi lần tế bào phân chia, tất cả các nhiễm sắc thể đều phân chia.

Tham khảo thêm:

Bách khoa sức khỏe đàn ông – phần 1

moi-bi-an-deu-nam-trong-gen
Mọi bí ẩn đều nằm trong gen

Chắc hẳn giờ đây các bạn đã hiểu rằng tế bào não của bạn cũng mang các gen như các tế bào tay, xương, thận hay tuyến giáp. Trong các tế bào não chỉ hoạt động các gen mà nhờ các gen đó não thực hiện được chức năng của mình. Nếu bạn có thể “tắc” những gen đó và “bật lên” vào đó những gen khác, thay vào thì tế bào não của bạn có thể chuyển thành tế bào, ví dụ, của thận.

Ở những sinh vật sơ đẳng, tất cả các gen trong các tế bào đều hoạt động. Nếu ta tách một cá thể bọt biển đã trưởng thành ra thành một nghìn tế bào, thì mỗi tế bào sẽ phát triển thành một cá thể độc lập. Những động vật cao cấp hơn mất khả năng đó, nhưng nếu bạn cắt đi một mẩu khá lớn của con giun đất hay con sao biển thì những tế bào liền kề sẽ tái tạo và thay thế phần bị mất. Thậm chí một con ếch trong điều kiện thuận lợi có thể mọc lại một chi đã bị cắt. Con người có khả năng cao nhất là lên da mới trên vết sẹo hay lành lại chỗ xương bị tổn thương. Nếu chúng ta có được khả năng điều khiển hoạt động của các gen, bác sĩ có thể trong trường hợp cần thiết, tạo cho các bạn một cái dạ dày mới hay một bàn tay thay thế, nhưng tôi cho rằng, đó còn là việc của một tương lai rất xa.

Chúng ta quay lại câu chuyện xoay quanh cái bào thai vào kì một tuần tuổi, khi mà búi tế bào bắt đầu thay đổi thì sự chuyển hóa sẽ tương đối cơ bản: các tế bào phân chia thành tế bào ngoài, tế bào giữa và tế bào trong, mà theo từ chuyên môn chúng được gọi là các tế bào ngoại bì, trung bì và nội bì. Tế bào ngoại bì sẽ phát triển thành da, mắt, tai và hệ thống thần kinh. Những hiểu biết về phôi thai học giúp các bác sĩ giải quyết những vấn đề trong y học. Nếu bác sĩ khám cho một đứa trẻ phát hiện ra nốt ruồi hay vết dị thường trên da, thì ngay lập tức bác sĩ sẽ phải tìm hiểu kĩ hơn nguyên nhân gây nên qua các tế bào ngoại bì. Khi đó, bác sĩ, tất nhiên, không phải quá quan tâm đến hệ thông tiêu hóa, do các tế bào nội bì tạo thành.

KHỞI NGUỒN CỦA HỆ THỐNG SINH DỤC

Các tế bào trung bì phát triển thành cơ quan sinh dục. Sau ba tuần tuổi, trong phôi thai, một nhóm tế bào phát triển thành hệ thống cơ quan niệu quản và sinh dục. Ở các sinh vật bậc thấp không có hai hệ thông cơ quan này, ở những sinh vật bậc cao hơn, hai hệ thống này là một. Thậm chí ở loài chim, sự bài tiết và đẻ trứng qua cùng một lỗ.

Vào khoảng sáu tuần tuổi, một số tế bào tạo thành một cặp tuyến sinh dục mà từ đó sẽ phát triển thành tinh hoàn hay buồng trứng, còn các tế bào khác tạo ra các bộ phận sinh dục sau này sẽ phát triển thành cơ quan sinh dục ngoài. Vào giai đoạn này bào thai của bé trai và bé gái trông giống hệt nhau. Trong hai tuần tiếp theo, tuyến sinh dục sẽ tạo ra buồng trứng hay tinh hoàn, nhưng cơ quan sinh dục ngoài vẫn chưa khác biệt.

DẤU HIỆU GIỚI TÍNH NAM

Đến tuần thứ tám, tinh hoàn của bào thai sản sinh ra các hoóc môn nam, những dấu hiệu mà theo đó người ta xác định giới cho em bé là trai (dương vật và bìu dái) và cả các cấu tạo trong (tuyến tiền liệt và ông dẫn tinh). Ít lâu sau tinh hoàn tụt xuống ổ bụng, và đến cuối tháng thứ tám tinh hoàn nằm ở trong bìu.

Nếu cho rằng tuyến sinh dục bắt đầu sản xuất ra các hoóc môn nữ thì đứa bé sẽ là một em gái thì không đúng. Trong bào thai vốn có rất nhiều hoóc môn nữ – đó là hoóc môn của người mẹ. Các buồng trứng không cần phải làm gì để thúc đẩy bào thai trở thành một bé gái. Hơn nữa, nếu vì một lí do nào đó tinh hoàn của một bào thai bé trai không sản sinh (hay sản sinh ít) hoóc môn nam, thì đứa trẻ sinh ra giống một bé gái bình thường (tinh hoàn không tụt xuống bìu, vì vậy biểu hiện ngoài không rõ). Các bậc cha mẹ sẽ nuôi một cô con gái và không ai thấy có gì đặc biệt cho tới khi họ phát hiện đứa trẻ không có sự phát triển về giới ở tuổi dậy thì. Điều đó có nghĩa là chủ yếu cơ thể con người có cấu tạo giống phụ nữ. Vì lẽ đó nên quá trình hình thành giới tính nam cần phải có những sự thay đổi lớn. Bản thân thiên nhiên không hoàn hảo, nên có những sự sai lầm lẫn lộn và sự phát triển chệch hướng. Hiểu điều này giúp người ta giải thích tại sao đàn ông dễ tổn thương và bị bệnh hơn phụ nữ.

BẤT THƯỜNG TINH HOÀN Ở CÁC BÉ TRAI

Sinh được con trai, trong gia đình ai cũng mừng. Các ông bố thường kiểm tra ngay “hạt giống” của con xem có đủ không. Khi nhận thấy hiện tượng “bên có bên không”, nhiều người xem đó là chuyện bình thường và cứ để đứa trẻ lớn lên. Họ không biết rằng, điều trị muộn có thể ảnh hưởng tới khả năng làm cha của đứa trẻ.

Nhu cầu đưa con đi khám thường chỉ trở nên bức bách khi các bé trai tới tuổi vị thành niên, và bắt đầu cảm thấy rằng điều khiếm khuyết này làm giảm cái “chất đàn ông” của mình.

Ba tinh hoàn

Ngay từ những tháng đầu khi còn là bào thai, tinh hoàn đã hình thành và ngày càng phát triển. Lúc đầu nó nằm trong ổ bụng, ở vùng hông. Sau đó, tinh hoàn di chuyển dần xuống, chui ra khỏi ổ bụng để xuống an vị trong bọc bìu. Khi chui ra khỏi ổ bụng, nó đẩy cả màng phúc mạc theo để tạo nên màng tinh hoàn (bao quanh tinh hoàn). Trên đường đi xuống bìu, đôi khi một ít tổ chức màng bụng còn sót lại ở dọc thừng tinh có thể tạo nên bọc nước gọi là nang thừng. Nang này có đường kính 1-2 cm. Nếu đã có đủ hai tinh hoàn trong bìu và nang nằm thấp dưới lỗ bẹn, trẻ có thể bị chẩn đoán nhầm là có 3 tinh hoàn. Với sự cố này, chỉ cần phẫu thuật là mọi việc sẽ ổn.

Tinh hoàn ẩn

Trẻ vẫn có đủ tinh hoàn nhưng cơ quan này không xuất hiện trong bọc bìu mà ẩn lại ở một chỗ nào đó trên đường từ bụng xuống bìu. Tinh hoàn ẩn một bên hay gặp hơn nhiều so với ẩn 2 bên xảy ra 2 trường hợp:

– Tinh hoàn nằm thấp (ở bẹn hay trên nếp bẹn) thường dễ sờ thấy, nhất là ở những người gầy. Khi ho hoặc rặn, nó có thể tụt xuống một đoạn, tụt xuống một lát rồi lại co lên.

– Tinh hoàn ẩn cao hơn thường khó sờ thấy. Muốn chẩn đoán chính xác phải siêu âm hay chụp cắt lớp.

tinh-hoan-la-dau-hieu-xac-dinh-gioi-tinh-nam
Tinh hoàn là dấu hiệu xác định giới tính nam

Nếu các xét nghiệm này cũng không tìm thấy gì thì bệnh nhân được chẩn đoán là không có tinh hoàn.

Tinh hoàn ẩn sẽ không sản xuất được tinh trùng vì nó nằm trong bụng, nơi nhiệt độ lên tới 37 độ C (cao hơn nhiệt độ trong bìu 2-3 độ). Nó cũng dễ bị ung thư hay bị xoắn:

– Nguy cơ ung thư hóa ở tinh hoàn ẩn cao hơn rất nhiều so với tinh hoàn nằm trong bìu.

– Ẩn càng cao thì nguy cơ này càng tăng: Tinh hoàn ẩn trong ổ bụng dễ bị ung thư gấp 4 lần so với tinh hoàn ẩn ở bẹn.

Các bất thường của “hạt giống” cần được phát hiện và điều trị sớm. Điều trị nội khoa bằng thuốc có thể giúp đưa 45% tinh hoàn ẩn ở ông bẹn xuống bìu, và đưa 20% tinh hoàn ẩn trong ổ bụng xuống nơi cần.

Nếu điều trị nội khoa không kết quả, cần mổ để kéo tinh hoàn xuống bìu. Tốt nhất là nên mổ cho trẻ trước 11 tuổi.

Ẩn tinh hoàn 2 bên

Khi 2 cuống (chuyên môn gọi là thừng tinh) hoặc không đủ dài hoặc bị gấp khúc, bị dính nên cả 2 tinh hoàn vẫn còn nằm trong ổ bụng. Đó là hiện tượng ẩn tinh hoàn 2 bên (bình thường, vào cuối thai kỳ, hai tinh hoàn đã phải từ bỏ vị trí ban đầu trong ổ bụng để đi xuống nằm gọn trong bìu).

Nếu con bạn ở vào trường hợp trên, nên cho cháu đến khoa tiết niệu sinh dục nam của một bệnh viện trung ương để khám và mổ cho cháu càng sớm càng tốt. Phẫu thuật không lớn nhưng đòi hỏi kinh nghiệm và động tác chính xác, tỉ mỉ, vì thừng tinh của trẻ em chỉ nhỏ như dây điện thoại. Mục đích cuộc mổ là đưa tinh hoàn ra khỏi ổ bụng. Nếu thừng tinh đủ dài thì có thể đưa cả 2 tinh hoàn xuống dưới bìu. Còn nếu thừng tinh quá ngắn thì chỉ đưa được xuống tới nếp bẹn là tốt rồi; một thời gian sau, các bác sĩ sẽ dùng phẫu thuật tạo hình để đón nó về vị trí nghiêm chỉnh như của những cháu khác.

Phẫu thuật này phải được thực hiện khi dưới 12 tuổi, nghĩa là trước khi cháu bước vào tuổi dậy thì. Việc để lâu sẽ bất lợi vì cháu dễ bị bạn bè trêu chọc, gây mặc cảm nặng nề từ tuổi thơ. Hơn nữa, việc để tinh hoàn lâu trong ổ bụng, nơi có nhiệt độ cao, có thể khiến cho tinh hoàn không phát triển mà biến thành tổ chức xơ vô tác dụng. Lúc bấy giờ, việc phẫu thuật sẽ không có tác dụng gì nữa. Nếu cứ để 2 tinh hoàn vô dụng này ở lâu trong ổ bụng thì chúng có thể bị ác tính hóa và trở thành ung thư tinh hoàn.

Chỉ có một tinh hoàn

Trong bào thai, hai tinh hoàn nằm trong ổ bụng như hai viên bi bé tí. Bìu đã hình thành như hai cái túi chờ ngày đón chúng về cư ngụ. Khi chưa yên vị, hai viên bi này đi chơi theo kiểu tuột lên tuột xuống giữa bìu và ổ bụng. Một thời gian ngắn trước khi ra đời, chúng mới chịu xuống bìu và nằm ngoan ngoãn ở đó.

Nếu con bạn chỉ có một tinh hoàn thì có thể còn một tinh hoàn trong bụng. Hãy kiểm tra xem và nhờ bác sĩ đưa kẻ lang thang kia về cho đủ cặp.

Để biết thêm thông tin về cách điều trị bệnh, bạn đọc vui lòng liên hệ:

PHÒNG CHẨN TRỊ Y HỌC CỔ TRUYỀN SƠN DƯỢC TÂY BẮC

Địa chỉ: N02, LK41, ngõ 22, đường Lê Trọng Tấn, P. La Khê, Q. Hà Đông, Hà Nội

Điện thoại: (024)22.132.333 – 0965.728.153

Bách khoa sức khỏe đàn ông – Phần 2
0 / 0
Lượt đánh giá bài viết

Đặt mua thuốc

Đặt mua ngay

Click ngay !

Bình luận

Có thể bạn quan tâm